Persoonlijkheid- en identiteitsontwikkeling

Dit identiteitsgevoel zorgt voor de ervaring van jezelf als een unieke persoon met innerlijke samenhang die zich herkenbaar onderscheidt van anderen (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Daardoor kun je je morgen dezelfde persoon voelen als gisteren en vandaag, ook al doe je dan heel andere dingen, speel je heel verschillende rollen of heb je net een tattoo laten zetten (Wal,J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Het identiteitsgevoel ontstaat in interactie met anderen (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).

Erikson ziet het verwerven van een gevoel van identiteit als de belangrijkste taak voor adolescenten, juist omdat er zoveel voor ze verandert (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Hij onderscheidt vier aspecten aan het gevoel van identiteit, waarvan ik twee zal uitleggen aan de hand van het volgende voorbeeld: 

Voorbeeldvideo: Coming out ---> hele video

Een adolescent doet veel nieuwe ervaringen op als gevolg op de lichamelijke, seksuele en geestelijke verandering (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). De adolescent moet zich in allerlei situaties zien te handhaven en krijgt te maken met verwachtingen vanuit de omgeving. De adolescent is bezig met achterhalen van het vraagstuk: "Wie ben ik nu eigenlijk echt?" (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Dit resulteert in een persoonlijke levensstijl die de adolescent ontwikkeld die voor zichzelf herkenbaar is en waar de adolescent zich in kan vinden (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Bij het meisje in de bovenstaande video stond het besef van continuïteit onder druk.

Dit meisje ontdekte op een vroege leeftijd al dat zij op zowel jongens als meisjes viel, maar had ook het besef dat het 'iets verkeerds en abnormaal' was (Witteman, 2011) (EenVandaag, 2018). Hierdoor negeerde zij haar identiteitsgevoel die zij ontwikkelde en probeerde bij de 'normale groep jongeren' te horen, omdat er verwacht wordt dat tieners op het voortgezet onderwijs verkering nemen met het andere geslacht (Witteman, 2011). Dit is een verwachting uit de omgeving (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Hierdoor staat de continuïteit van dit meisje onderdruk (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Dit meisje voelde zich erg ellendig, huilde zichzelf in slaap en stopte haar gevoel weg, omdat zij zich wilde gedragen naar het ideaalbeeld wat er heerst in de maatschappij.

Het besef van continuïteit: 

Gezien de verschillende rollen die dit meisje aanneemt en de dingen die zij graag zou willen en vind, speelt dit een rol in haar continuïteit (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Terwijl dit meisje zich op seksueel en cognitief gebied begint te ontwikkelen, merkt zij dat haar gevoelens voor vrouwen groter is dan voor mannen. Echter verzet zij zich tegen haar seksualiteit en kan zij geen antwoord geven op de vraag "Wie ben ik nu eigenlijk echt?". Ook heeft zij nog niet geleerd dat zij voor zichzelf dezelfde persoon blijft, ongeacht de veranderingen (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Hierdoor is zij nog wel een speelbal van haar omgeving (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Haar omgeving is in dit geval haar klasgenoten en haar sociale omgeving. Haar persoonlijke levensstijl die voor haar herkenbaar is en waar zij zich in kan vinden, is nog niet ontwikkeld. Dit is voor het besef van continuïteit belangrijk (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).

Ze experimenteert veel en neemt ook een aantal relaties met zowel jongens en meisjes. Nadat zij 'uit de kast' is gekomen en de 'acceptatie' van haar sociale omgeving heeft gekregen, heeft zij haar eigen persoonlijke levensstijl ontwikkeld (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).

Het besef van herkenning en erkenning: 

Het besef van herkenning en erkenning sluit aan bij het besef van continuïteit en heeft te maken met de invloed (vanuit de sociale omgeving) op de identiteitsontwikkeling (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Voor het besef van continuïteit is het erg belangrijk te ervaren dat je omgeving jou als unieke persoon met een persoonlijke levensstijl herkent en erkent (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Het is vaak verwarrend en soms ook pijnlijk als een belangrijk persoon in je leven iets zegt over jou waarin je jezelf niet herkent (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Dat voelt alsof je ontkend of miskend wordt er vaak vraag je dan naar opheldering (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Wanneer iemand zoiets vaak meemaakt, brengt het gevoel van continuïteit in gevaar (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).

Het meisje uit de video had behoefte om (h)erkend te worden door haar omgeving, maar het veroorzaakte tegelijkertijd ook verwarring en angst, vanwege de angst voor ontmaskering (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Dit kwam omdat zij negeerde wat zij eigenlijk voelde en vond (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Dit had een negatief effect op haar ontwikkeling, omdat haar lichamelijke- en cognitieve ontwikkeling wel klaar was voor acceptatie en ontwikkeling. Door uit de kast te komen tegenover haar familie en vrienden, ervaarde zij het gevoel van herkenning en erkenning (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).

Docentengedrag:                                                                                                                                  De docent kan invloed uitoefenen op de vier aspecten van het identiteitsgevoel: het besef van continuïteit, van herkenning en erkenning, van vrijheid en afhankelijkheid en van een zinvolle toekomst (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).

-Het besef van continuïteit :

De adolescent in dit voorbeeld zou begeleid kunnen worden bij het verhelderen van haar zelfbeeld. Dit is een stukje dat bij continuïteit hoort (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Dit kan door leefstijllessen te bieden tijdens de mentorlessen, waarin de docent vragen ten behoeve van het zelfbeeld, behandeld. Daarnaast moet de openheid in het gedrag van de docent (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017) terug te zien zijn. Vragen over het zelfbeeld die het besef van continuïteit stimuleren zijn; wie ben ik, wat vind ik leuk, wat vinden andere van mij, wat zijn mijn valkuilen en wat kan ik goed. In dit voorbeeld zouden deze vragen ervoor zorgen dat de adolescent in het voorbeeld geprikkeld wordt om over haarzelf na te denken, uitspraken over haarzelf te doen en de meningen van andere te verwerken in eigen opvattingen over haarzelf (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Tijdens mijn opleiding op het MBO heb ik deze lessen ook gehad tijdens mijn mentorlessen.

-Het besef van herkenning en erkenning:

Wat betreft het besef van herkenning en erkenning zou de docent dit kunnen stimuleren door de verschillen in de samenleving bespreekbaar te maken binnen de groep en hierdoor eigenlijk het ideaalbeeld te breken. De docent zou de adolescent in dit voorbeeld persoonlijke begeleiding kunnen bieden door een veilige leer- en leerklimaat te bevorderen en mogelijkheden te creëren voor sociaal culturele activiteiten (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). De docent kan individueel in gesprek gaan met de leerling over de behoefte en wensen  (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).

-Het besef van vrijheid en afhankelijkheid: 

Op het gebied van vrijheid en afhankelijkheid wil de adolescent grenzen opzoeken en experimenteren (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Adolescenten moeten erachter komen wat hun eigen mogelijkheden, maar ook beperkingen zijn (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Als docent kun je een veilig pedagogisch klimaat creëren voor adolescenten, waarin de adolescent in het voorbeeld kan werken naar het uit de kast komen (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). Een docent kan ook een voorbeeld zijn door zijn eigen regels, waarden en normen te expliciteren en na te leven (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).

Leerlingen zijn afhankelijk van dat systeem, maar kunnen daar heel verschillend mee omgaan. De een ziet allerlei mogelijkheden en voelt zich verantwoordelijk voor zijn doen en laten, terwijl een ander zich vooral beperkt voelt en verantwoordelijkheden eerder buiten zichzelf legt (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).

-Het besef van een zinvolle toekomst: 

Met betrekking tot het besef van een zinvolle toekomst wil de adolescent doelen en idealen aan de wereld van volwassenen gaan ontlenen, bijvoorbeeld op het gebied van relatie en beroep. Dat maakt het makkelijker om keuzes te maken en verantwoordelijkheid te nemen (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). In het voorbeeld heeft het meisjes het erover dat ze haar gevoelens voor vrouwen wegdrukte omdat ze in de toekomst toch wel zou eindigen met een man en kinderen zou krijgen en dat zij zich nu in een fase bevond. De docent kan de adolescent hierin begeleiden in het maken van keuzes die de zelfontplooiing kunnen stimuleren. Adolescenten vinden de toekomst belangrijker dan het heden (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017). De docent kan het meisjes uit het voorbeeld begeleiden met het creëren van een juist toekomstideaal (Wal, J. van der, & Wilde, J. de. (2017).